Informacja o wskaźnikach referencyjnych

Informacja o wskaźnikach referencyjnych

Wskaźniki referencyjne i ich zmienność
W Polsce trwa reforma wskaźników referencyjnych. Zasady tworzenia i stosowania wskaźników referencyjnych w Unii Europejskiej określa Rozporządzenie BMR. W związku z jego wymaganiami administratorzy wskaźników mogą zmieniać sposób ich wyznaczania, wprowadzać nowe wskaźniki lub wycofywać publikowane do tej pory. W Polsce Administratorem wskaźników referencyjnych jest GPW Benchmark S.A., który działa pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). GPW Benchmark S.A. we współpracy z Narodową Grupą Roboczą do spraw reformy wskaźników referencyjnych (NGR) powołał nowy wskaźnik POLSTR, a następnie zdecydował o uporządkowanej likwidacji wskaźników WIBID oraz WIBOR.
POLSTR jako docelowy wskaźnik na polskim rynku finansowym, ma być stosowany w nowo zawieranych umowach i stopniowo zastępować wycofywany WIBID i WIBOR. 
Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) 18 maja 2026 roku potwierdziła, że ostatnim dniem publikacji WIBOR oraz WIBID dla terminów 1M, 3M i 6M będzie 31 grudnia 2036 roku, zgodnie z decyzją GPW Benchmark S.A., będącego Administratorem tych wskaźników. Formalna ich likwidacja nastąpi 1 stycznia 2037 roku.
Od 1 stycznia 2027 roku wskaźnik WIBOR będzie wykorzystywany wyłącznie do obsługi wcześniej zawartych umów. WIBOR do momentu całkowitego wygaszenia pozostanie pod nadzorem publicznym i będzie nadal regulowany zgodnie z przepisami rozporządzenia BMR.

Czym jest rozporządzenie BMR?
Rozporządzenie BMR to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014. Jego celem jest zapewnienie, aby wskaźniki referencyjne były ustalane w sposób rzetelny, przejrzysty i wiarygodny. Rozporządzenie BMR określa między innymi zasady dotyczące tworzenia wskaźników referencyjnych przez ich administratorów, przekazywania danych potrzebnych do ich obliczania oraz stosowania tych wskaźników w umowach finansowych.

Czym jest Narodowa Grupa Robocza ds. reformy wskaźników referencyjnych?
Narodowa Grupa Robocza ds. reformy wskaźników referencyjnych (NGR) została powołana w związku z planowaną reformą wskaźników referencyjnych w Polsce, zakładającą m.in. wprowadzenie nowego wskaźnika referencyjnego stopy procentowej, którego danymi wejściowymi są informacje reprezentujące transakcje ON (overnight). Celem prac NGR jest zapewnienie wiarygodności, przejrzystości i rzetelności opracowywania i stosowania nowego wskaźnika referencyjnej stopy procentowej.
W pracach NGR udział biorą przedstawiciele Ministerstwa Finansów, Narodowego Banku Polskiego, Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, Polskiego Funduszu Rozwoju, Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych, Banku Gospodarstwa Krajowego, GPW Benchmark, a także wiodących banków komercyjnych, banków zrzeszających banki spółdzielcze, towarzystw funduszy inwestycyjnych oraz zakładów ubezpieczeń, jak również organizacje branżowe, które zrzeszają podmioty rynku finansowego.

Czym jest POLSTR i wskaźniki z Rodziny Indeksów Składanych POLSTR?
POLSTR (ang. Polish Short Term Rate) to nowy wskaźnik referencyjny:
•    oparty na rzeczywistych transakcjach depozytowych,
•    wyliczany jako wskaźnik overnight (O/N),
•    administrowany przez GPW Benchmark S.A.

Rodzina Indeksów Składanych POLSTR obejmuje:
•    POLSTR 1M Stopa Składana,
•    POLSTR 3M Stopa Składana,
•    POLSTR 6M Stopa Składana,
•    POLSTR CI – POLSTR Indeks Jednopodstawowy

Indeksy Składane POLSTR stanowią matematyczne przekształcenie wartości POLSTR. Są obliczane „z dołu” (tj. na podstawie wartości znanej dopiero na koniec zdefiniowanego okresu) i kalkulowane zgodnie z metodą procentu składanego. Są wynikiem złożenia jednodniowych stóp procentowych wyrażonych przez szereg dziennych wartości POLSTR, których datami wskaźnika są poszczególne dni robocze danego okresu referencyjnego.
Komisja Nadzoru Finansowego wyznaczyła wskaźnik referencyjny POLSTR jako istotny wskaźnik referencyjny, wskazując jednocześnie, że decyzja dotyczy także całej Rodziny Indeksów Składanych POLSTR.
Wskaźniki referencyjne stopy procentowej POLSTR oraz Rodziny Indeksów Składanych POLSTR opracowywane są zgodnie z Regulaminem Indeksu Stopy Procentowej POLSTR oraz Regulaminem Rodziny Indeksów Składanych POLSTR i publikowane na stronie internetowej GPW Benchmark S.A. pod adresem https://gpwbenchmark.pl/.

Miejsce publikacji wskaźnika - https://gpwbenchmark.pl/wartosci_i_statystyki i https://gpwbenchmark.pl/dane_historyczne,

Miejsce publikacji dokumentacji dot. wskaźnika referencyjnego - https://gpwbenchmark.pl/dokumentacja-indeksow-transakcyjnych.

Jakie są podstawowe różnice między POLSTR i WIBOR 3M?

Główne zalety wskaźnika POLSTR 
•    Transparentność – wartość wskaźnika oparta na szerokim zasobie informacyjnym związanym z liczbą transakcji i ich wartością, co zapewnia wiarygodność wskaźnika.
•    Stabilność – niższa zmienność oraz jej lepsze powiązanie ze zmianami stóp procentowych NBP oraz zmianami warunków rynkowych, co oznacza większą przewidywalność dla osób, które spłacają kredyty.
•    Potencjał do zastosowania w szerokim zakresie umów i instrumentów finansowych.

W jaki sposób reforma wskaźników referencyjnych wpłynie na kredyty oferowane przez Bank Spółdzielczy Rzemiosła w Krakowie?
• Od 16 listopada 2026 roku Bank będzie oferował kredyty z oprocentowaniem zmiennym ustalanym jako suma wskaźnika referencyjnego stopy procentowej POLSTR 1M Stopa Składana i stałej marży Banku. W przypadku kredytów mieszkaniowych oraz kredytów hipotecznych konsumpcyjnych z okresowo stałą stopą procentową, po zakończeniu okresu obowiązywania okresowo stałej stopy procentowej, kredyt będzie oprocentowany według zmiennej stopy procentowej ustalanej jako suma wskaźnika referencyjnego stopy procentowej POLSTR 1M Stopa Składana i stałej marży Banku, chyba że Kredytobiorca zdecyduje się na kolejny okres z okresową stałą stopą procentową.
• Od 1 stycznia 2027 roku Bank nie będzie zawierał nowych umów kredytu opartych na WIBOR.

Wskaźnik referencyjny stopy procentowej POLSTR 1M Stopa Składana to stopa procentowa skalkulowana zgodnie z metodą procentu składanego, która powstaje przez złożenie jednodniowych stóp wyrażonych przez dzienne wartości Indeksu Stopy Procentowej POLSTR, w okresie 1 miesiąca wstecz od dnia wyznaczenia wartości tych indeksów.

•    Zawierając umowę, której oprocentowanie opiera się na wskaźniku referencyjnym, Kredytobiorca akceptuje ryzyko zmiany wartości tego wskaźnika. Strony umowy mają świadomość, że każda zmiana wartości wskaźnika referencyjnego określonego w danej umowie, nie zmienia tej umowy.
Wzrost wartości wskaźnika referencyjnego stopy procentowej POLSTR 1M Stopa Składana spowoduje wzrost oprocentowania kredytu o taką samą wartość i odpowiedni wzrost raty kredytowej, zaś spadek wartości wskaźnika referencyjnego stopy procentowej POLSTR 1M Stopa Składana spowoduje spadek oprocentowania kredytu o taką samą wartość i odpowiedni spadek raty kredytowej.

•    W przypadku oprocentowania okresowo stałego, kredyt oprocentowany jest według stałej stopy oprocentowania obowiązującej w okresie 5 lat. W trakcie trwania 5-letniego okresu obowiązywania stałej stopy nie jest możliwe przejście na oprocentowanie zmienne. Po zakończeniu tego okresu możliwa jest kontynuacja formuły oprocentowania okresowo stałego, w nowo ustalonej wysokości, przez kolejny 5-letni okres stałego oprocentowania lub przejście na oprocentowanie zmienne, stanowiące sumę wskaźnika referencyjnego stopy procentowej POLSTR 1M Stopa Składana i marży Banku. W 5 letnim okresie obowiązywania oprocentowania stałego wysokość raty kapitałowo-odsetkowej kredytu nie zmieni się, ponieważ nie jest zależna od zmiany wskaźnika referencyjnego. Natomiast występuje ryzyko, że w okresie stosowania stałej stopy procentowej rata może być okresowo wyższa, niż gdyby była ona obliczana w przypadku oprocentowania zmiennego, na podstawie obowiązującej w Banku wysokości wskaźnika referencyjnego stopy procentowej POLSTR 1M Stopa Składana i marży Banku. Jest ryzyko, że skumulowany wzrost lub spadek wartości wskaźnika referencyjnego stopy procentowej POLSTR 1M Stopa Składana, w okresie gdy obowiązywała stała stopa procentowa (czyli przez 5 lat), może prowadzić do skokowego wzrostu bądź spadku raty kredytu.

Co to są klauzule awaryjne?
Jeśli Kredytobiorca zawiera umowę kredytu ze zmiennym oprocentowaniem, a w przypadku kredytów mieszkaniowych oraz kredytów hipotecznych konsumpcyjnych również z okresowo stałą stopą procentową, umowa kredytu będzie zawierała zasady postępowania (klauzule awaryjne) na wypadek czasowego lub trwałego zaprzestania publikacji wskaźnika referencyjnego albo istotnej zmiany sposobu jego wyznaczania. 
Jeżeli wystąpi co najmniej jedno z następujących zdarzeń:
• organ właściwy dla Administratora cofnie lub zawiesi zezwolenie lub uznanie lub rejestrację lub ESMA (ang. European Securities and Markets Authority, to jest Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych) zażąda cofnięcia Wskaźnika Referencyjnego, o ile w chwili wycofania lub zawieszenia, lub cofnięcia nie ma następcy Administratora, który kontynuowałby opracowywanie tego Wskaźnika Referencyjnego, a Administrator rozpocznie jego uporządkowaną likwidację („Brak Zezwolenia Administratora”),
• organ właściwy dla Administratora lub ESMA publicznie ogłosi, że użytkownicy mają powstrzymać się od stosowania Wskaźnika Referencyjnego, chyba, że Bank opublikuje na swojej stronie internetowej oświadczenie dla klientów z uzasadnieniem, dlaczego nie jest w stanie zastąpić Wskaźnika Referencyjnego („Zakaz Stosowania”),
• organ właściwy dla Administratora wyda publiczne oświadczenie lub opublikuje informację, w których wskaże, że Wskaźnik Referencyjny nie odzwierciedla rynku lub realiów gospodarczych, które miał mierzyć, lub w określonej dacie w przyszłości przestanie je odzwierciedlać („Utrata Reprezentatywności”),
• wydane zostanie publiczne oświadczenie przez Administratora lub właściwy organ go nadzorujący, lub Bank Centralny, lub podmiot, który wykonuje względem Administratora uprawnienia syndyka lub organu do spraw restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, lub sąd lub inny podmiot któremu przysługują podobne uprawnienia związane z upadłością lub restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją Administratora o zaprzestaniu trwale lub na czas nieokreślony opracowywania lub publikowania Wskaźnika Referencyjnego, o ile nie został wyznaczony następca tego Administratora, który będzie opracowywał i publikował ten Wskaźnik Referencyjny („Ogłoszenie Końca Publikacji”),
• Administrator wyda publiczne oświadczenie, że użytkownicy Wskaźnika Referencyjnego nie mogą go stosować jako wskaźnika referencyjnego w umowach i instrumentach finansowych („Zmiana Charakteru Wskaźnika”), wówczas Bank zastosuje Alternatywny wskaźnik referencyjny.

Szczegółowe postępowanie Banku w przypadku zmian związanych ze stosowanym wskaźnikiem referencyjnym przedstawione jest w umowie kredytu łączącej Kredytobiorcę z Bankiem.

Gdzie można uzyskać więcej informacji na temat reformy wskaźników referencyjnych?
Więcej informacji można znaleźć na stronach:

•    Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego – Prace narodowej grupy roboczej ds. reformy wskaźników referencyjnych - Komisja Nadzoru Finansowego,
•    GPW Benchmark S.A.: https://gpwbenchmark.pl/,
•    Związku Banków Polskich: Strona główna | Banki w Polsce.